تبلیغات
پایگاه دکتر سعید زیباکلام - تاملات سرخ ۵
تاملات سرخ ۵ | تاملات سرخ ,

بیاییم پرسش كنیم چرا باید مصائب و گرفتارى ها یا رنج ها را بپذیریم چرا بدترین كارى كه مى توانیم انجام دهیم شورش علیه آنهاست پاسخ تلخ و ناگوار این است كه مگر «انسان آزاد»، چاره اى و «مفرّى» جز پذیرش تلخكامانه و زهرآگین آنها دارد بیاییم بسیار جدّى ومصمّم پاسخى متفاوت از آنچه در این سؤال آمده بدان بدهیم. به گمان من هیچ مقدار تیزبینى و عمیق اندیشى لازم نیست تا خیلى صریح و روشن دریابیم كه: افسوس! «انسان آزاد» بواقع هیچ مفرّ و گریزى جز پذیرش دردناكانه، زبونانه، ذلیلانه و در عین حال پوچ و بى معنى مصائب و آلام را ندارد. بنابراین، ویتگنشتاین «حق» دارد چنان توصیه «زقّوم» و «زمهریرى» كند. و در عین حال، ما هم «حق» داریم بپرسیم یا اعتراض كنیم كه: آخر چرا چرا باید آنها را بپذیریم نه!

ویتگنشتاین تلخكامانه توصیه مى كند: «مصائب و گرفتارى ها همچون بیمارى ها هستند؛ شما باید آنها را بپذیرید: بدترین كارى كه مى توانید انجام دهید شورش علیه آنهاست» (۱۹۸۰: ص۷۹).
بیاییم پرسش كنیم چرا باید مصائب و گرفتارى ها یا رنج ها را بپذیریم چرا بدترین كارى كه مى توانیم انجام دهیم شورش علیه آنهاست پاسخ تلخ و ناگوار این است كه مگر «انسان آزاد»، چاره اى و «مفرّى» جز پذیرش تلخكامانه و زهرآگین آنها دارد بیاییم بسیار جدّى ومصمّم پاسخى متفاوت از آنچه در این سؤال آمده بدان بدهیم. به گمان من هیچ مقدار تیزبینى و عمیق اندیشى لازم نیست تا خیلى صریح و روشن دریابیم كه: افسوس! «انسان آزاد» بواقع هیچ مفرّ و گریزى جز پذیرش دردناكانه، زبونانه، ذلیلانه و در عین حال پوچ و بى معنى مصائب و آلام را ندارد. بنابراین، ویتگنشتاین «حق» دارد چنان توصیه «زقّوم» و «زمهریرى» كند. و در عین حال، ما هم «حق» داریم بپرسیم یا اعتراض كنیم كه: آخر چرا چرا باید آنها را بپذیریم نه! نه! این سؤال مرتفع شد زیرا جوابش این است كه چون هیچ مفرّ و چاره اى یا «گریزگاهى» نداریم. سؤال اكنون این است كه: چرا هیچ مفرّ و گریزگاهى نداریم و یا چرا بدین وضع گرفتار شده ایم كه هم باید دچار مصائب و آلام شویم و هم بسیار جگرسوزتر و بل جان سوزتر، اساساً ندانیم كه چرا و براى چه منظور و غایتى
اما پیش از این كه به خود این سؤال جان گداز و جان سوز، و، به نحو تناقض نمایى، جان افروز و جان افروغ بپردازیم لازم است بپرسیم این سؤال را از چه كسى باید پرسید و یا به چه كسى باید اعتراض كرد روشن است كه ویتگنشتاین و امثال او و ما، همه در یك قایق قرار داریم و جمله اعضاى یك كاروان، كاروان بنى آدم. فلذا! آرى، آرى! فلذا اگر در این جهان ماییم و ما، و دیگر هیچ، این سؤال و اعتراض چه معنى و مفهومى دارد و اگر این جهان، همین است و همین، و دگر هیچ، این سؤال و اعتراض چه معنى و مفهومى دارد
مى بینید كه اگر قرار باشد كه ما باشیم و دگر هیچ، و این جهان باشد و دگر هیچ، سؤال و اعتراض هم مى شود پوچ! و از این كشنده تر و مرگبارتر، مصائب و نقصان ها و فقدان ها هم مى شود پوچ و بى معنى! اگر ماییم و ما، و اگر زیستن یا بودن هم در همین جهان است كه هست، در آن صورت مصائب، نقصان ها و فقدان ها هم همین است كه هست. چه معادله موزون و مرگبارى. و چه موزونیت كریه و قبیحى! و چه مخمصه تنگ و خفقان آورى. اینك معناى آن مجسمه را بیشتر مى فهمم كه یا منفعلانه و رخوت آمیزانه در حال خمیازه است و یا فعّالانه و اعتراض آمیزانه در حال نعره! و در هر دو حال، گرفتار پوچى و هیچى و بى معنایى.
اما آیا امكان ندارد در طرفه العینى و در تغییرى گشتالتى، قلب ما - همان موتور محركه وجودمان و اقوال و افعال و اعمال مان - دگرگونه شود و همه عالم و آدم و آلام را به گونه اى دیگر ببیند، به گونه اى كه پس از نوشیدن «شراب طهور» «یا ایها الذین امنوا استعینوا بالصبر و الصلوه انّ الله مع الصابرین - و لا تقولوا لمن یقتل فى سبیل الله امواتاً بل احیاء ولكن لاتشعرون - ولنبلونّكم بشىءٍ من الخوف و الجوع و نقص فى الاموال و الانفس و الثمرات و بشّر الصابرین - الذین اذا اصابتهم مصیبه قالوا انّا لله و انّا الیه راجعون - اولئك علیهم صلوات من ربهم و اولئك هم المهتدون» مست و مجذوب شود و حلاوت و داغى قطرات عشق و شوق و رضا را بر گونه هاى وجودش حس كند و همه مصائب، نقصان ها و فقدان ها به یكباره معنى و مفهوم و غایت پیدا كند معنى و مفهوم و غایتى كه وى را به اهتزاز و ابتهاجى بس شورانگیز و حیات بخش افكند آیا این امكان وجود ندارد براى «انسان آزاد»، خیر، و براى «انسان عبد»، آرى!


نوشته شده توسط دانشجو در سه شنبه 29 مرداد 1387 و ساعت 09:08 ق.ظ
نوشته های پیشین
+ تاملات سرخ(۱۴)+ مفهوم معقولیت نزد لاكاتوش+ علم و عواطف انسانی:گفت و گو با دكتر سعید زیباكلام درباره كتاب «معرفت شناسی اجتماعی»+ تاملات سرخ۷+ آزاداندیشی ساخته انسان مدرنیست غربی است+ تاملات سرخ (۱۱)+ مصاحبه درباره چیستی علم+ تاملات سرخ (۲۱)+ حوزه تایید غیرمستقیم مدرنیسم است + تاملات سرخ (۱۰)+ گفت و گو با دكتر سعید زیباكلام كتاب «معرفت شناسى اجتماعى»+ تاملات سرخ (۱۸)+ نظریه‌پردازی یعنی این...+ چیستی علم- درآمدی بر مکاتب علم‌شناسی فلسفی + تاملات سرخ ۵

صفحات: